Wieniec laurowy, palmowy i jałowcowy z pergaminem z napisem Virtutem Forma Decorat [rewers] - Leonardo da Vinci

Analiza reprodukcji obrazu olejnego: roślinny wieniec i pergamin

Kompozycja rozwija się w symetryczny pęk roślinny nałożony na bardzo ciemne tło. Po lewej stronie gałąź lauru wygięta ku centrum, z wydłużonymi liśćmi oddanymi w beżach i ochrze, miejscami lekko poszarzałymi. Po prawej stronie gałąź palmowa odpowiada laurowi i tworzy z nim otwarty wieniec, niczym roślinny łuk triumfalny obramowujący środek obrazu.

Pośrodku, pionowo opada gałąź jałowca, cieńsza, z drobnymi igłami w odbarwionej zieleni. Jasny pergamin owija się wokół tej centralnej osi, a jego końce symetrycznie zawijają się ku dołowi. Napis VIRTUTEM FORMA DECORAT widnieje na nim w skromnych literach, kontrastując z jasną masą welinu. Światło pada na pergamin niczym kartka położona na cienistym łożu.

Tło, bardzo głęboki brąz niemal czarny, ożywiają drobne czerwonawie plamy, które wyłaniają się spod materii niczym cynobrowe kropki. W prawym górnym rogu okrągła czerwona pieczęć przywołuje na myśl sygnet, dyskretna, lecz obecna. U podstawy nieregularna, ciemniejsza forma zakotwica całość i nadaje wieńcowi oparcie. Całość emanuje atmosferą intymnego emblematu, na pograniczu herbu, alegorii i medalionu.

Kontekst: enigmatyczny rewers włoskiego renesansu

Ta strona pierwotnie znajdowała się na odwrocie panelu, co było powszechną praktyką w okresie włoskiego renesansu, gdzie malarze wykorzystywali obie strony podobrazia. Leonardo da Vinci, kluczowa postać tej epoki, prowadził badania nad emblematami, dewizami i symbolami osobistymi, łącząc sztukę, naukę i filozofię moralną. Łacińska formuła Virtutem Forma Decorat — piękno zdobi cnotę — należy do tego emblematycznego słownictwa, które krążyło na dworach włoskich.

Przechowywanie w National Gallery of Art w Waszyngtonie, która posiada kilka ważnych dzieł tego artysty, pozwoliło na zbadanie kompozycji w nowoczesnych warunkach. Dzieło jest dziś uznawane za rzadkie świadectwo pracy Leonarda nad ikonografią roślinną i znakiem kaligraficznym, zaliczanego do prac gabinetowych, które mistrz rezerwował dla bliskiego kręgu.

Dla osób zainteresowanych tym artystą, ten rewers dialoguje z jego wielkimi portretami i scenami religijnymi. Można kontynuować porównanie z innymi dziełami Leonarda da Vinci oferowanymi jako reprodukcje olejne, w szczególności jego Madonnami i kompozycjami narracyjnymi.

Styl: botaniczna pociągnięcie i modelunek w stylu Leonarda

Rękę Leonarda rozpoznaje się po botanicznej precyzji rysunku: każdy liść lauru, każda listka palmy jest obserwowana i odtwarzana z niemal naukową starannością, pozostając jednocześnie zintegrowaną z całością. Cienie są stapiane kolejnymi glazurami, techniką, która nadaje brązom ich aksamitną głębię, a pergaminowi jego jasny połysk powierzchni.

Paleta opiera się na trzech rejestrach: głębokie brązy tła, złotawe ochry i beże liści oraz łodyg, oraz odbarwiona, niemal stłumiona zieleń jałowca. Jasne rozświetlenia na pergaminie tworzą punkt wizualnej konwergencji. Ciemne kontury, bardzo w stylu Leonarda, wyznaczają każdy element bez sztywności, pozwalając materii oddychać.

Wartość dekoracyjna: ciemny medalion na ścianę o charakterze dziedzictwa

Ta reprodukcja narzuca się jako akcent wnętrza o rejestrze dziedzictwa kulturowego. Bardzo głębokie brązowe tło pozwala zawiesić ją ponad aksamitną kanapą, komodą z orzecha lub konsolą w przedpokoju, tam gdzie ciemne dzieła znajdują swoje łoże. Szczególnie dobrze komponuje się z boazerią, ciemnymi bibliotekami i bordiowymi draperiami.

W gabinecie funkcjonuje niczym osobisty herb. W jadalni wnosi akcent erudycji. Kompaktowe formaty (w okolicach jednego rozmiaru dopasowanego do obrazu) nadają się do ścian średniej wielkości, podczas gdy duże formaty eksponują aspekt monumentalnego emblematu. Ciepła tonacja współgra z przytłumionym oświetleniem oraz tkaninami w kolorze ochry, terakoty lub mchu.

Reprodukcja olejna na płótnie: gest, relief i głębia

Reprodukcja jest wykonywana olejnie na płótnie przez malarzy pracownianych, którzy odtwarzają jeden po drugim elementy kompozycji. Impasty nałożone na pergaminie i jasne rozjaśnienia oddają połysk welinu, natomiast nałożone glazury odtwarzają brązową głębię tła i jego czerwonawie cętki.

Ciemne kontury są prowadzone cienkim pędzlem, przejścia między błękitem, fioletem, zielenią i bielą liści opracowywane są mokrymi pociągnięciami. Każda kolejna warstwa pozwala dostrzec krawędzie pędzla, nadając powierzchni jej dotykową wibrację. Płótno, dostarczane zwinięte, jest następnie naciągane według uznania i zachowuje materię malarską na długi czas, jako trwałe dzieło pomyślane jako praca pracowniana.